Lịch & Ngày Tốt

Trừ 除 — Trực thứ 2 trong 12 Trực, Hoàng Đạo

Danh mục: Lịch & Ngày Tốt
Ngày đăng:

除
Trực thứ 2 trong 12 Trực · Hoàng Đạo

Trừ — loại bỏ điều cũ, dọn đường cho cái mới

Trực Trừ 除 là trực thứ 2 trong 12 Trực (建除十二神), thuộc Hoàng Đạo — tốt cho chữa bệnh, dọn dẹp nhà cửa, giải hạn, trừ sâu bệnh. Kỵ cưới hỏi, khai trương, ký hợp đồng lớn, vì “trừ” mang nghĩa loại bỏ, dễ làm tan rã điều mới lập.

1. Chữ Hán gốc nghĩa — 除 bậc thềm, loại bỏ cái cũ

Chữ 除 (Trừ) gồm bộ 阜 (gò đất, tường thành — chỉ nơi cao) và thanh 余 (âm đọc). Nghĩa gốc không phải “trừ bỏ” mà là bậc thềm, bậc cấp lên điện — nơi con người bước lên từng bậc để vào cung điện.

Thuyết Văn Giải Tự định nghĩa: 「除，殿陛也。从阜余聲。」 — “Trừ là bậc thềm cung điện; từ bộ Phụ (gò/tường), thanh Dư.” Từ hình ảnh bước lên từng bậc — bước qua bậc cũ để lên bậc mới — người xưa mở rộng nghĩa thành “thay cũ đổi mới, loại bỏ điều không cần”. Đây cũng là gốc của từ quen thuộc trừ tịch (除夕, đêm giao thừa) — đêm “trừ bỏ” năm cũ để đón năm mới.

2. Thuộc tính từ chân kinh

🏯 Web Soi Mệnh tính Trực theo TIẾT KHÍ (chuẩn Hiệp Kỷ Biện Phương Thư) — khác đa số web lịch Việt Nam hiện tính theo tháng âm lịch dân dụng.

Trực Trừ thuộc Hoàng Đạo theo khẩu quyết dân gian: 「建满平收黑，除危定执黄，成开皆可用，闭破不可当」 — Trừ nằm trong nhóm 4 trực Hoàng Đạo cùng Nguy-Định-Chấp. Khớp với dữ liệu vận hành công cụ Hoàng Lịch ( chứa “Trừ”).

宜天徳月徳天徳合月徳合天赦月恩四相時徳天后除日破日天醫開日解神除神
“Nên dùng ngày có Thiên Đức, Nguyệt Đức, Thiên Xá, Thiên Hậu, ngày Trừ, ngày Phá, Thiên Y, ngày Khai, Giải Thần, Trừ Thần” — Trừ được liệt cùng nhóm sao Thiên Y (chủ y dược) trong mục việc liên quan chữa bệnh.
《欽定協紀辨方書》卷十一 (用事) — nhóm mục liên quan y dược, giải trừ

Cùng quyển còn ghi riêng cho việc tắm gội, cắt tóc: 「宜除日解神除神」 — “Nên dùng ngày Trừ, Giải Thần, Trừ Thần” — khớp trực tiếp với dữ liệu vận hành hiện tại của Soi Mệnh: Trực Trừ nên dùng cho “tắm gội, dọn dẹp nhà cửa”.

Đối chiếu, Trực Trừ nên: chữa bệnh khám bệnh, tắm gội dọn dẹp nhà cửa, trừ sâu bệnh làm vườn, giải hạn cúng giải trừ, sửa chữa đồ dùng (5 việc). Kỵ: cưới hỏi hôn nhân, khai trương khai nghiệp, mua bán lớn ký hợp đồng, xuất hành đường xa (4 việc). Vì thuộc Hoàng Đạo, Trực Trừ được cộng nền +25 điểm trong thang xếp hạng của Hoàng Lịch — nhưng 4 điều kỵ vẫn cần lưu ý riêng cho từng việc cụ thể, không chỉ nhìn vào tổng điểm.

Vị trí trong vòng 12 Trực Thứ 2 — ngay sau Kiến
Phân loại Hoàng Đạo ( chứa “Trừ” →)
Hán tự 除 (bộ 阜 gò/tường + thanh 余) — 說文解字: “殿陛也” (bậc thềm cung điện)
Nên làm 5 việc: chữa bệnh, tắm gội dọn dẹp, trừ sâu bệnh, giải hạn, sửa chữa đồ dùng
Nên kỵ 4 việc: cưới hỏi, khai trương, mua bán lớn, xuất hành đường xa
Mốc luân chuyển Ngày Trừ = ngày liền sau ngày Kiến trên vòng 12 ngày

3. Vị trí trong vòng 12 Trực + quy tắc luân chuyển

Trừ luôn đứng ở vị trí thứ 2, là ngày liền ngay sau ngày Kiến trong tháng — tức ngày có Địa Chi lớn hơn Nguyệt Kiến đúng 1 bậc trên vòng 12 Địa Chi. Vì vòng Trực lặp mỗi 12 ngày, Trừ cũng xuất hiện 2-3 lần mỗi tháng, luôn cách ngày Kiến gần nhất đúng 1 ngày.

Nguyên văn Hiệp Kỷ Biện Phương Thư (卷12): 「月建視節氣斗杓也」 — Nguyệt Kiến (và do đó cả vòng Trực) neo theo tiết khí, không theo mùng 1 âm lịch. Đây là căn cứ cho nhãn 🏯 ở mục 2 — Trừ đổi mốc đúng ngày giao tiết cùng với Kiến.

Insight riêng của Trừ: đây là trực duy nhất trong 12 Trực mang chủ đề “dọn đường” thuần túy — không tạo mới (như Kiến, Thành), không tích lũy (như Mãn, Thu), mà đứng ở vai trò chuẩn bị nền ngay sau bước khởi đầu. Về mặt biểu tượng, nếu Kiến là “đặt viên gạch đầu tiên” thì Trừ là “quét dọn công trường trước khi xây” — logic tự nhiên của một chu trình: mở ra (Kiến) rồi mới dọn sạch để tiếp tục (Trừ).


Xem hôm nay Trực gì →
Công cụ Xem Ngày Tốt tự động tính Trực theo tiết khí, kèm giờ Hoàng Đạo và sao tốt xấu
Hoặc tra cứu chi tiết trong Hoàng Lịch đầy đủ →

4. Câu hỏi thường gặp

Trực Trừ là Hoàng Đạo hay Hắc Đạo?
Trực Trừ thuộc Hoàng Đạo — theo khẩu quyết “除危定执黄” (Trừ Nguy Định Chấp là 4 trực Hoàng Đạo). Đây là 1 trong 6 trực tốt của vòng 12 Trực, nhưng vẫn kỵ một số việc trọng đại như cưới hỏi, khai trương lớn.
Trực Trừ đứng vị trí thứ mấy, sau trực nào?
Trừ đứng vị trí thứ 2 trong 12 Trực, ngay sau Kiến — là ngày kế tiếp ngày Kiến (Chi ngày liền sau Chi Nguyệt Kiến trên vòng Địa Chi). Trừ lặp lại mỗi 12 ngày, thường xuất hiện 2-3 lần mỗi tháng.
Trực Trừ nên làm gì, kỵ gì?
Nên: chữa bệnh khám bệnh, tắm gội dọn dẹp nhà cửa, trừ sâu bệnh làm vườn, giải hạn cúng giải trừ, sửa chữa đồ dùng. Kỵ: cưới hỏi hôn nhân, khai trương khai nghiệp, mua bán lớn ký hợp đồng, xuất hành đường xa.
Vì sao Trực Trừ tốt cho chữa bệnh nhưng xấu cho cưới hỏi?
Chữ 除 gốc nghĩa là bậc thềm cung điện — bước lên từng bậc gợi ý “thay cũ đổi mới, loại bỏ điều xấu” nên hợp trừ bệnh, giải hạn. Nhưng hôn nhân cần xây mới một mối quan hệ, không phải loại trừ — nên dân gian kỵ dùng ngày Trừ cho việc cưới hỏi, khai trương.

Khám phá thêm

Hoàng Lịch · Giờ Hoàng Đạo

Công Cụ Lịch & Ngày Tốt

Hoàng lịch, chọn ngày tốt, giờ hoàng đạo — lịch vạn niên chuẩn xác.

Truy cập miễn phí

Tài liệu tham khảo

  1. 《欽定協紀辨方書》卷十一至卷十二 — Chinese Text Project (nguyên văn Hán, đối chiếu bản lưu trữ nội bộ)
  2. 《說文解字》(Hứa Thận, Đông Hán) — mục chữ 除: “殿陛也。从阜余聲。”
  3. Engine tính toán: (const, hàm), (dữ liệu nên/kỵ)
  4. Ghi chú kho: quyển 義例 (định nghĩa vi mô gốc từng Trực trong Hiệp Kỷ) không có trong kho lưu trữ hiện tại — trích dẫn trên lấy từ 卷11 (用事), 卷12 (公規一) là các đoạn còn nguyên vẹn có nhắc trực tiếp “除日”.

Trang thực thể — gian trưng bày Bách Khoa Hoàng Lịch · Soi Mệnh

Nội dung mang tính tham khảo văn hóa – triết học phương Đông, không thay thế tư vấn chuyên môn y tế, pháp lý hay tài chính. Việc chọn ngày cho các sự kiện quan trọng (cưới hỏi, khai trương, chữa bệnh…) nên cân nhắc cùng ý kiến chuyên môn phù hợp.

Bài viết liên quan