Lịch Vạn Niên — Hoàng Lịch

Kiến Thức Chuyên Sâu

7 Lớp Dữ Liệu Bên Trong Một Trang Hoàng Lịch

12 Trực (建除十二神) — Xương Sống Của Ngày Tốt Xấu

Mỗi ngày trong tháng âm được gán một trong mười hai Trực: Kiến, Trừ, Mãn, Bình, Định, Chấp, Phá, Nguy, Thành, Thu, Khai, Bế. Theo khẩu quyết cổ "建满平收黑，除危定执黄，成开皆可用，闭破不可当": sáu Trực thuộc nhóm Hoàng Đạo (ngày tốt) gồm Trừ, Định, Chấp, Nguy, Thành, Khai; sáu Trực còn lại thuộc Hắc Đạo (ngày xấu) gồm Kiến, Mãn, Bình, Thu, Phá, Bế. Cách tính: tháng Giêng âm lịch bắt đầu đặt Trực Kiến ở ngày Dần, rồi xoay vòng theo 12 Địa Chi — mỗi tháng mới lại đặt Kiến ở Chi tương ứng. Hệ thống 12 Trực lần đầu được ghi nhận trong Nhật Thư thời Chiến Quốc và được Hoài Nam Tử 淮南子 hệ thống hóa hoàn chỉnh. Đây cũng là nền tảng để chọn ngày tốt theo sự kiện — mỗi Trực phù hợp với nhóm hoạt động riêng.

Nhị Thập Bát Tú (二十八宿) — Sao Trực Nhật

Mỗi ngày có một trong 28 chòm sao luân phiên trực nhật, chia làm 4 phương: Thanh Long (Đông, 7 sao), Huyền Vũ (Bắc, 7 sao), Bạch Hổ (Tây, 7 sao) và Chu Tước (Nam, 7 sao). Mỗi sao mang một con vật và một hành — ví dụ Giác Mộc Giao (sao Giác, hành Mộc, con Giao Long) là sao cát, còn Tâm Nguyệt Hồ (sao Tâm, hành Nguyệt tức Âm, con Hồ Ly) là sao hung. Hệ thống 28 Tú có niên đại ít nhất từ thế kỷ 5 trước Công nguyên — chiếc hộp sơn mài khắc đủ 28 Tú được khai quật từ mộ Tăng Hầu Ất là hiện vật sớm nhất trên thế giới chứng minh nguồn gốc Trung Hoa. Trong Hoàng Lịch, sao trực nhật kết hợp với Trực để đánh giá tổng thể ngày tốt hay xấu.

Can Chi, Nạp Âm và Các Lớp Thần Sát

Mỗi ngày trong Hoàng Lịch được gán một tổ hợp Thiên Can (10 ký tự trời: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý) và Địa Chi (12 con giáp: Tý, Sửu, Dần, Mão...), tạo thành chu kỳ 60 ngày gọi là Lục Thập Hoa Giáp. Từ cặp Can Chi ngày, tra bảng Nạp Âm (納音) cho ra mệnh Ngũ Hành của ngày — tương tự cách xác định mệnh năm sinh trong Ngũ Hành. Bên cạnh đó, Can Chi ngày còn quyết định hướng Tài Thần (hướng tốt cầu tài), Hỉ Thần (hướng vui), Hắc Thần (hướng hung cần tránh), cùng hệ thống Thần Sát bao gồm Bành Tổ Bách Kỵ (彭祖百忌 — 10 điều kiêng theo Can, 12 điều kiêng theo Chi), Tam Nương Sát (6 ngày mỗi tháng), Nguyệt Kỵ (ngày 5, 14, 23 âm), và Dương Công Kỵ Nhật (13 ngày đặc biệt xấu trong năm). Tất cả các lớp này chồng lên nhau tạo ra bức tranh toàn diện cho mỗi ngày.

Giờ Hoàng Đạo là sáu khung giờ tốt trong ngày, tính theo Can ngày kết hợp với 12 Chi giờ. Ngoài ra, hệ thống Khổng Minh Lục Diệu (六曜) — gồm Đại An, Lưu Liên, Tốc Hỷ, Xích Khẩu, Tiểu Cát, Không Vong — dùng công thức đơn giản từ tháng và ngày âm lịch để đánh giá nhanh vận may trong ngày. Ngọc Hạp Thông Thư bổ sung thêm danh sách sao tốt-xấu cụ thể theo cặp Can Chi ngày. Khi kết hợp hệ thống Can Chi với lá số Tứ Trụ Bát Tự, người dùng có thể đối chiếu Can Chi ngày với Can Chi trong lá số bản thân để tìm ngày phù hợp nhất.